IPET dla dzieci z niepełnosprawnością: zmiany od 2026 roku

Od 1 września 2026 roku polskie szkoły będą musiały stosować nową podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, co przyniesie istotne zmiany w sposobie planowania indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych (IPET).

Jakie będą główne zmiany w planowaniu IPET?

Nowa podstawa programowa wprowadzi znacznie bardziej precyzyjne wytyczne dotyczące formułowania celów edukacyjnych dla tej grupy uczniów. Dotychczasowe przepisy określały obowiązkowe elementy IPET, jednak nowe rozwiązania będą wymagać głębszego powiązania celów z aktualnym funkcjonowaniem konkretnego ucznia oraz z rzeczywistym poziomem wsparcia, które dziecko potrzebuje.

Zmiana ta jest szczególnie ważna, ponieważ uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym mają bardzo zróżnicowane potrzeby edukacyjne i wsparcia. Nowa podstawa programowa ma zapewnić, że każdy uczeń otrzyma plan dostosowany do jego indywidualnych możliwości, a nie plan „na miarę” całej grupy.

Czym jest WOPFU i jak wpłynie na nowe IPET?

Orzeczenie o potrzebie wsparcia w zakresie kształcenia ogólnego (WOPFU) będzie odgrywać kluczową rolę w planowaniu nowych celów edukacyjnych. Od roku szkolnego 2026/2027 cele zawarte w IPET będą musiały wynikać bezpośrednio z informacji zawartych w WOPFU, czyli z oficjalnego orzeczenia określającego, jakie wsparcie dziecko potrzebuje.

To oznacza, że nauczyciele i pedagodzy będą musieli dokładniej analizować orzeczenie i na jego podstawie konstruować cele, które będą realistyczne i osiągalne dla danego ucznia. WOPFU nie będzie już tylko dokumentem formalnym, ale praktycznym narzędziem do planowania edukacji.

Cele krótkoterminowe i długoterminowe – jak je formułować?

Nowa podstawa programowa będzie wymagać jasnego rozróżnienia między celami krótkoterminowymi (zwykle na półrocze lub rok szkolny) a długoterminowymi (na kilka lat). Oba rodzaje celów będą musiały być:

• Sprecyzowane – jasno określone, aby można było zmierzyć postęp ucznia
• Realistyczne – dostosowane do aktualnych możliwości dziecka
• Powiązane z funkcjonowaniem – wynikające z obserwacji, jak uczeń funkcjonuje w codziennych sytuacjach
• Wsparte danymi – oparte na informacjach z WOPFU i obserwacjach pedagogicznych

Cele nie będą już ogólnikowymi stwierdzeniami, ale konkretnymi, mierzalnymi rezultatami, które uczeń powinien osiągnąć w określonym czasie.

Co się zmieni dla rodziców i nauczycieli?

Aspekt	Dotychczasowe podejście	Od 2026 roku
Źródło celów	Ogólne wytyczne	Bezpośrednio z WOPFU
Dostosowanie	Do grupy uczniów	Do indywidualnych możliwości
Precyzja celów	Ogólne sformułowania	Konkretne, mierzalne cele
Czas przygotowania	Standardowy	Wymaga głębszej analizy
Współpraca	Podstawowa	Intensywna między szkołą a rodzicami

Dla nauczycieli oznacza to konieczność pogłębiania kompetencji w zakresie diagnozy funkcjonowania ucznia i konstruowania celów edukacyjnych. Będą musieli spędzić więcej czasu na analizie WOPFU i obserwacji dziecka, zanim sformułują cele IPET.

Dla rodziców zmiana powinna być pozytywna – będą mieli większy wpływ na kształtowanie programu edukacyjnego swojego dziecka, ponieważ cele będą konstruowane w oparciu o rzeczywiste możliwości i potrzeby, które rodzice mogą zaobserwować w domu.

Jak przygotować się na nowe wymogi?

Szkoły powinny już teraz zacząć przygotowywać się do zmian, które wejdą w życie od roku szkolnego 2026/2027. Warto:

• Zapoznać się z treścią nowej podstawy programowej
• Przeprowadzić szkolenia dla nauczycieli i pedagogów
• Opracować wewnętrzne procedury konstruowania IPET zgodne z nowymi wymogami
• Nawiązać bliższą współpracę z rodzicami w procesie planowania celów

Rodzice uczniów z niepełnosprawnością intelektualną powinni być świadomi zmian i aktywnie uczestniczyć w procesie planowania IPET dla swojego dziecka.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli jesteś rodzicem dziecka z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, nowe przepisy mogą oznaczać, że będziesz mieć większy głos w planowaniu edukacji swojego dziecka. Będziesz mógł/mogła wymagać, aby cele IPET były konkretne, mierzalne i rzeczywiście dostosowane do możliwości Twojego dziecka, a nie tylko szablonowymi stwierdzeniami.

Jeśli pracujesz w szkole jako nauczyciel lub pedagog, przygotuj się na konieczność pogłębiania swoich umiejętności diagnostycznych i na bardziej czasochłonny proces planowania IPET. Zmiana ta jednak powinna przyczynić się do lepszych rezultatów edukacyjnych dla uczniów.

Nowa podstawa programowa to krok w kierunku bardziej indywidualizowanego podejścia do edukacji uczniów z niepełnosprawnością, co powinno przełożyć się na lepsze wyniki i wyższą jakość wsparcia dla tej grupy.