Telefon rodzica a mowa dziecka: co pokazało badanie z Aveiro
Nowe badanie RISE-Health i Uniwersytetu w Aveiro łączy korzystanie rodziców z telefonów i ekranów z rozwojem mowy dzieci w wieku przedszkolnym.
Badanie RISE-Health i Uniwersytetu w Aveiro wiąże korzystanie rodziców z telefonów oraz ekranów z opóźnieniem rozwoju mowy dzieci w wieku przedszkolnym, w przedziale od 3 do 5 lat.
Czy telefon rodzica może wpływać na mowę dziecka?
Tak, według wyników badania telefon rodzica używany po godzinach pracy wiązał się z gorszym rozwojem mowy dziecka. Autorzy nie ograniczyli się jednak do jednego urządzenia. Analiza objęła całe otoczenie, w którym dziecko uczy się mówić, czyli codzienne rozmowy, reakcje dorosłych i sposób spędzania wspólnego czasu.
Jak badano wpływ ekranów na rozwój fonologiczny?
Projekt przeprowadziły RISE-Health oraz Uniwersytet w Aveiro. Koncentrował się na wpływie telefonów rodziców i ekranów na rozwój fonologiczny, czyli na to, jak dziecko opanowuje dźwięki i ich układy w mowie. Uczestniczyło w nim 93 rodziny. Warto wiedzieć, że badane rodziny posługują się europejską odmianą języka portugalskiego, więc wnioski dotyczą konkretnej grupy językowej i kulturowej.
Poniższa tabela zestawia czynniki, które w badaniu wiązały się z opóźnieniem mowy:
| Czynnik | Związek z opóźnieniem mowy |
|---|---|
| Telefon rodzica po godzinach pracy | Gorszy rozwój mowy |
| Nocne używanie tabletu przez dziecko | Opóźnienie mowy |
| Nadmiernie współzależne relacje rodzic–dziecko | Opóźnienie mowy |
Dlaczego uwaga rodzica ma znaczenie w rozmowie?
Uwaga odciągnięta przez urządzenia ogranicza interakcje twarzą w twarz. Dziecko uczy się mówić przede wszystkim w kontakcie z innym człowiekiem: słucha, naśladuje, dostaje natychmiastową odpowiedź i wraca do rozmowy. Jeśli dorosły patrzy w ekran, te krótkie wymiany zdań zanikają, a z nimi część bodźców, które wspierają rozwój języka.
Koordynatorka badania, Maria Inês Gomes z RISE-Health, zwraca uwagę na rolę rodziców w tworzeniu codziennych okazji do komunikacji. Jak pisze w swoim materiale Euronews, „Rodzice odgrywają bardzo ważną rolę w tworzeniu codziennych okazji do komunikacji.”
Czy liczy się tylko czas przed ekranem?
Nie. Badanie pokazuje, że wpływ urządzeń zależy też od rodzaju treści i kontekstu, a nie wyłącznie od liczby minut. Ten wniosek ma praktyczne znaczenie. Film oglądany wspólnie z dorosłym, który komentuje i zadaje pytania, to inna sytuacja niż samotne przeglądanie treści w łóżku przed snem.
Co z zaleceniem programów wsparcia?
Badacze rekomendują łatwo dostępne programy wsparcia rodzicielstwa i edukacji cyfrowej. Według zaleceń powinny być tworzone razem z samorządami, środowiskiem akademickim i szkołami. Takie połączenie ma sens, bo rodzic nie zmieni nawyków w próżni. Potrzebuje konkretnej wiedzy, a także miejsca, w którym może ją zdobyć bez formalności.
Co to oznacza dla Ciebie?
Wyniki nie oznaczają, że każdy telefon w ręku rodzica szkodzi dziecku, ale wskazują na konkretne obszary uwagi. Warto sprawdzić kilka prostych rzeczy: czy po powrocie z pracy znajdujesz chwilę na rozmowę bez ekranu, czy tablet nie pojawia się w nocy w pokoju dziecka i czy wspólne oglądanie bajek wiąże się z komentarzem, pytaniami i zabawą słowem. Jeśli zauważysz, że mowa malucha rozwija się wolniej niż u rówieśników, warto porozmawiać z pediatrą lub logopedą. Najprostsza zmiana często zaczyna się od kilku minut dziennie, w których telefon zostaje odłożony, a uwaga wraca do dziecka.
Na podstawie: Euronews. Tekst opracowany redakcyjnie.